یافته‌های اخیر پژوهشگران نشان می‌دهد که واکسن‌های مبتنی بر فناوری mRNA که برای مقابله با ویروس کووید-۱۹ طراحی شده‌اند، می‌توانند نقش غیرمنتظره و مثبتی در درمان بیماران مبتلا به سرطان پیشرفته ایفا کنند. این کشف، امیدها را برای تقویت اثربخشی ایمونوتراپی سرطان، یکی از روش‌های نوین و قدرتمند در مبارزه با این بیماری، افزایش داده است.
هم‌افزایی شگفت‌انگیز: واکسن کووید و تقویت پاسخ ایمنی در برابر سرطان
محققان در یک مطالعه اولیه دریافتند بیمارانی که به سرطان پیشرفته ریه یا پوست مبتلا هستند و ظرف ۱۰۰ روز پس از آغاز دوره ایمونوتراپی، واکسن کووید دریافت کرده‌اند، در مقایسه با همتایان واکسینه نشده خود، به طور قابل توجهی عمر طولانی‌تری داشته‌اند. این پژوهش، پتانسیل بالای واکسن کووید را به عنوان یک کاتالیزور برای بهبود پاسخ بدن به درمان‌های هدفمند سرطان نشان می‌دهد.
مزیت غیرمنتظره فناوری mRNA: چگونه واکسن کووید سد دفاعی تومورها را می‌شکند؟
دلیل اصلی این اثربخشی را باید در مولکول RNA پیام‌رسان (mRNA) موجود در این واکسن‌ها جستجو کرد. این فناوری، که اساس برخی از واکسن‌های کووید-۱۹ را تشکیل می‌دهد، سیستم ایمنی بدن را حساس می‌کند و به آن کمک می‌کند تا به داروهای پیشرفته سرطان، موسوم به "مهارکننده‌های ایست بازرسی" (Checkpoint Inhibitors)، مؤثرتر پاسخ دهد. مهارکننده‌های ایست بازرسی با هدف قرار دادن و از بین بردن سپر پروتئینی که تومورها برای پنهان شدن از سلول‌های ایمنی سالم استفاده می‌کنند، عمل می‌کنند. با این حال، اثربخشی این داروها همیشه یکسان نیست، چرا که برخی از سلول‌های ایمنی همچنان قادر به تشخیص تومور به عنوان یک عامل غیرطبیعی نیستند. دکتر آدام گریپین، محقق ارشد این مطالعه از مرکز پزشکی اندرسون در هوستون تگزاس، توضیح می‌دهد: "این واکسن کووید مانند آژیری عمل می‌کند که سلول‌های ایمنی را در سراسر بدن فعال می‌سازد. ما در واقع تومورهای مقاوم به سیستم ایمنی را به ایمونوتراپی حساس می‌کنیم."
افزایش بقا در بیماران سرطان پیشرفته با تزریق واکسن کووید
برای بررسی این فرضیه، محققان سوابق نزدیک به ۱۰۰۰ بیمار مبتلا به سرطان پیشرفته را که تحت درمان با مهارکننده‌های ایست بازرسی قرار گرفته بودند، تجزیه و تحلیل کردند. نتایج این بررسی که ۳۹ متغیر مختلف را در نظر گرفته بود، نشان‌دهنده مزایای چشمگیری در بیماران دریافت‌کننده واکسن کووید بود:
بقای کلی: واکسیناسیون با واکسن mRNA کووید با بهبود قابل توجه بقای کلی همراه بود (میانگین ۳۷.۳ ماه در مقابل ۲۰.۶ ماه برای بیماران واکسینه نشده). همچنین، نرخ بقای سه ساله در گروه واکسینه شده به ۵۵.۷٪ رسید، در حالی که این رقم برای گروه کنترل ۳۰.۸٪ بود.
تاثیر بر انواع خاص سرطان: در بیماران مبتلا به سرطان ریه، افراد واکسینه شده تقریباً دو برابر بیشتر از بیماران واکسینه نشده، سه سال پس از شروع درمان سرطان، زنده ماندند. همچنین، بیماران مبتلا به ملانوما (سرطان پوست) واکسینه شده، میانگین زمان بقای طولانی‌تری را نشان دادند و بسیاری از آنها در زمان بررسی داده‌ها همچنان زنده بودند.
نکته حائز اهمیت این است که واکسن‌های غیر mRNA، مانند واکسن‌های استاندارد آنفلوانزا و ذات‌الریه، چنین تفاوتی در نتایج ایجاد نکردند که بر نقش ویژه فناوری mRNA در افزایش اثربخشی ایمونوتراپی سرطان تاکید دارد.
چشم‌انداز آینده: واکسن کووید در مسیر توسعه درمان‌های جدید سرطان
در حالی که واکسن‌های اختصاصی mRNA برای درمان سرطان سال‌هاست که در مراحل توسعه قرار دارند، اما هنوز به طور گسترده تولید و استفاده نمی‌شوند. این مطالعه نشان می‌دهد که یک واکسن mRNA از پیش موجود و در دسترس مانند واکسن کووید-۱۹، می‌تواند جایگزینی کم‌هزینه و عملی برای تقویت ایمونوتراپی سرطان باشد. محققان اکنون در حال برنامه‌ریزی برای یک مطالعه بزرگ‌تر و دقیق‌تر هستند تا این یافته‌های اولیه را تأیید کرده و سازوکارهای دقیق‌تر آن را کشف کنند. این رویکرد جدید می‌تواند انقلابی در نحوه نگرش به درمان‌های ترکیبی سرطان ایجاد کند و به بیماران امید تازه‌ای ببخشد.
مجله زیبایی و سلامت دکتر آناهیتا کریمی
مطالب مرتبط
- انجمن مدیریت و اقتصاد دارو با ترکیب هیأت‌مدیره جدید فصل تازه‌ای از فعالیت‌ها را آغاز کرد
- هشدار جدی وزارت بهداشت به صدا و سیما: توقف فوری تبلیغات غیرعلمی کاهش وزن و دمنوش‌های لاغری ضروری است
- ایران در مهار اچ‌آی‌وی پیشتاز می‌شود: درمان رایگان و کاهش چشمگیر انتقال ویروس
- هشدار جدی سازمان غذا و دارو: سرمه‌های غیراستاندارد سلامت چشمان شما را تهدید می‌کند
