محمدمهدی ناصحی، مدیرعامل سازمان بیمه سلامت ایران، با اشاره به شکاف عمیق بین اعتبارات پیشبینیشده و نیاز واقعی این سازمان اعلام کرد که بودجه ۹۰ همتی سال آینده باید حداقل دو برابر شود تا امکان ارائه خدمات فعلی فراهم گردد. وی تأکید کرد که سازمان به ۱۸۲.۵ همت بودجه نیاز دارد و این رقم بدون احتساب بدهی انباشته ۸۳ همتی دو سال گذشته است.
جزئیات درخواست بودجه: از پوشش ۴۵ میلیون نفری تا هزینه سنگین دارو
ناصحی در نشست خبری با تشریح گستردگی فعالیت‌های سازمان گفت: «سازمان بیمه سلامت با پوشش ۴۵ میلیون نفر از جمعیت کشور، خدمات قابل توجهی ارائه می‌دهد.» وی افزود بیش از ۱۵۳ هزار مؤسسه طرف قرارداد با این سازمان همکاری دارند و خدمات رایگان به پنج دهک اول درآمدی جامعه ارائه می‌شود.
مدیرعامل بیمه سلامت با اشاره به صندوق بیماران خاص و صعب‌العلاج اظهار داشت: «نزدیک به سه میلیون بیمار نشان‌دار از این صندوق خدمات دریافت می‌کنند که بیشترین هزینه‌های آن مربوط به دارو است.» پیشنهاد سازمان برای بودجه این صندوق در سال آینده حداقل ۲۸.۸ همت است.
چالش‌های مالی: از بدهی ۸۳ همتی تا تأخیر در پرداخت مطالبات
ناصحی با هشدار درباره وضعیت مالی سازمان به چند بحران اشاره کرد:
- بدهی انباشته: «بدهی انباشته بیمه سلامت حدود ۸۳ همت است.»
- تأخیر در پرداخت‌ها: پس از چهار سال پرداخت به‌موقع، «متأسفانه رشد هزینه‌ها باعث تأخیر در پرداخت مطالبات مراکز و مؤسسات طرف قرارداد شده است.»
- کمبود منابع برای دارو: «با منابعی که داریم، دیگر توان پوشش بیمه‌ای داروها را نداریم.»
وی درخواست کرد منابع لازم خارج از اعتبار مصوب تأمین شود تا سازمان بتواند بدهی‌های خود را تسویه و خدمات را به‌روز ارائه دهد.
خدمات شاخص: پوشش ۹۰ درصدی درمان ناباروری و برنامه‌های پیشگیرانه
مدیرعامل بیمه سلامت به برخی دستاوردها و برنامه‌های سازمان نیز اشاره کرد:
- درمان ناباروری: «بیش از ۹۰ درصد هزینه‌های درمان ناباروری را تحت پوشش داریم.» ۱۴۱ مرکز درمان ناباروری طرف قرارداد هستند و بیش از ۱۳۰ هزار نفر در این زمینه «نشان‌دار» شده‌اند.
- برنامه‌های پیشگیری: سازمان در حوزه پیشگیری ورود کرده و برنامه‌های متنوعی برای مدیریت مصرف بیرویه دارو و آزمایش‌های پزشکی در دست اجرا دارد.
- کنترل پرداخت از جیب: وی از افزایش قیمت ۵۱۹ قلم دارو توسط سازمان غذا و دارو خبر داد که با هدف کاهش پرداخت مستقیم مردم انجام شده است.
تحلیل: بیمه سلامت در تقاطع بحران مالی و انتظارات فزاینده
اظهارات مدیرعامل بیمه سلامت تصویری روشن از یک تناقض ساختاری ارائه می‌دهد: از یک سو، تعهدات سازمان و دامنه پوشش آن به طور مداوم در حال گسترش است (از درمان ناباروری تا بیماران خاص). از سوی دیگر، منابع مالی آن به اندازه کافی رشد نکرده و با کسری شدید مواجه است.
نکات کلیدی این هشدار:
- شکاف فزاینده اعتباری: بودجه درخواستی (۱۸۲.۵ همت) بیش از دو برابر بودجه پیشبینیشده (۹۰ همت) است.
- تورم هزینه‌ها: رشد هزینه‌ها (به ویژه در بخش دارو) از رشد منابع پیشی گرفته و باعث تأخیر در پرداخت‌ها شده است.
- تأثیر مستقیم بر ارائه‌دهندگان خدمات: تأخیر در پرداخت مطالبات بیمارستان‌ها، مطب‌ها و داروخانه‌ها، ثبات مالی آن‌ها و تداوم خدمت‌رسانی را تهدید می‌کند.
- خطر افزایش پرداخت از جیب مردم: در صورت تامین نشدن منابع، پوشش داروها و خدمات می‌تواند کاهش یافته یا هزینه بیشتری به مردم تحمیل کند.
چشم‌انداز و راه حل: ضرورت بازنگری اساسی در تأمین مالی سلامت
هشدار ناصحی نشان می‌دهد که سیستم بیمه پایه سلامت کشور در آستانه یک چالش جدی مالی قرار دارد. عبور از این بحران نیازمند اقدامات فوری و بلندمدت است:
- تأمین مالی فوری: اختصاص منابع اضطراری خارج از بودجه مصوب برای تسویه بدهی‌ها و جلوگیری از اختلال در خدمات.
- بازنگری ساختاری در منابع: طراحی مکانیسم‌های پایدارتر برای تأمین مالی بیمه سلامت، از جمله شفاف‌سازی و کارآمد کردن نحوه جمع‌آوری و تخصیص عوارض و مالیات‌های مرتبط با سلامت.
- مدیریت هوشمند تقاضا: تسریع در اجرای برنامه‌های پیشگیری و مدیریت مصرف برای کنترل رشد بیرویه هزینه‌ها.
- شفاف‌سازی و واقعی‌سازی تعرفه‌ها: همان‌گونه که ناصحی اشاره کرد، «بدون تأمین منابع نمی‌شود تعرفه‌ها را واقعی ساخت.» این امر نیازمند همراهی و تصمیم‌گیری شجاعانه در سطح کلان نظام سلامت است.
اگر این هشدارها جدی گرفته نشود، کیفیت و دسترسی به خدمات بیمه پایه برای ده‌ها میلیون نفر به خطر خواهد افتاد. سلامت مردم به عنوان یک حق اساسی و مقوله‌ای امنیتی، نیازمند تضمین مالی پایدار و هوشمند است.
