سیستم ایمنی بدن یکی از مهم‌ترین خطوط دفاعی در برابر عوامل بیماری‌زا و سلول‌های غیرطبیعی است و در بسیاری از موارد می‌تواند سلول‌های آسیب‌دیده را شناسایی و از بین ببرد. با این حال، سلول‌های سرطانی با استفاده از روش‌های پیچیده‌ای توانایی فرار از نظارت سیستم ایمنی را پیدا می‌کنند و به رشد و تکثیر خود ادامه می‌دهند.
پژوهش‌های علمی نشان می‌دهد که سلول‌های توموری می‌توانند با تغییر ویژگی‌های خود، ایجاد محیطی سرکوب‌کننده در اطراف تومور و غیرفعال کردن برخی مسیرهای دفاعی بدن، از شناسایی و حمله سلول‌های ایمنی جلوگیری کنند.
سلول‌های سرطانی با تغییر ظاهر خود از سیستم ایمنی فرار می‌کنند
یکی از مهم‌ترین راهکارهای سلول‌های سرطانی برای زنده ماندن، تغییر در نشانه‌های سطحی آنهاست. سیستم ایمنی معمولاً سلول‌های غیرطبیعی را از طریق مولکول‌ها و نشانگرهای خاص شناسایی می‌کند، اما برخی سلول‌های سرطانی با کاهش یا تغییر این نشانه‌ها، تشخیص خود را برای سلول‌های دفاعی دشوار می‌کنند.
این فرآیند که به عنوان «فرار ایمنی» شناخته میشود، یکی از مهم‌ترین دلایل ادامه رشد برخی تومورها در بدن است.
سلول‌های سرطانی چگونه فعالیت سلول‌های ایمنی را متوقف می‌کنند؟
برخی سلول‌های سرطانی توانایی تولید موادی را دارند که فعالیت سلول‌های ایمنی را کاهش می‌دهد. این سلول‌ها با ایجاد یک محیط اطراف تومور که به نفع رشد خودشان است، باعث می‌شوند سیستم دفاعی بدن نتواند واکنش مؤثری نشان دهد.
همچنین بعضی تومورها با فعال کردن مسیرهای مهاری سیستم ایمنی، مانند مسیرهای مرتبط با پروتئین‌های کنترل‌کننده پاسخ ایمنی، مانع حمله مؤثر سلول‌های T به خود می‌شوند. همین سازوکار یکی از دلایل توسعه درمان‌هایی مانند ایمونوتراپی سرطان است که تلاش می‌کند این موانع را از بین ببرد.
محیط اطراف تومور به پناهگاهی برای سلول‌های سرطانی تبدیل میشود
سلول‌های سرطانی تنها به‌صورت مستقل فعالیت نمی‌کنند، بلکه با سلول‌های اطراف خود ارتباط برقرار می‌کنند. آنها می‌توانند محیط اطراف تومور را به شکلی تغییر دهند که سلول‌های دفاعی بدن کمتر فعال شوند.
در این شرایط، برخی سلول‌های ایمنی که باید با تومور مقابله کنند، ممکن است عملکرد ضعیف‌تری پیدا کنند و زمینه برای رشد بیشتر سرطان فراهم شود.
نقش چشم در پنهان ماندن برخی تومورها از سیستم ایمنی
چشم یکی از اندام‌هایی است که به دلیل حساسیت بالا، دارای مکانیسم‌های ویژه‌ای برای کنترل واکنش‌های ایمنی است تا التهاب شدید به بافت‌های حساس بینایی آسیب نزند. همین ویژگی می‌تواند در برخی تومورهای چشمی به فرار سلول‌های سرطانی از سیستم ایمنی کمک کند.
برای مثال، برخی تومورهای داخل چشم می‌توانند از ویژگی‌های محیط ایمنی چشم برای کاهش شناسایی توسط سیستم دفاعی بدن استفاده کنند.
ایمونوتراپی چگونه با سلول‌های سرطانی مقابله می‌کند؟
شناخت روش‌های فرار سلول‌های سرطانی از سیستم ایمنی، مسیر توسعه درمان‌های جدید را هموار کرده است. ایمونوتراپی یکی از روش‌های نوین درمان سرطان است که با تقویت یا فعال‌سازی دوباره سیستم ایمنی، به بدن کمک می‌کند سلول‌های سرطانی را بهتر شناسایی و هدف قرار دهد.
در برخی روش‌های ایمونوتراپی، هدف اصلی برداشتن موانعی است که سلول‌های سرطانی برای خاموش کردن پاسخ ایمنی ایجاد کرده‌اند.
آینده تحقیقات درباره فرار سلول‌های سرطانی از سیستم ایمنی
دانشمندان همچنان در حال بررسی روش‌های مختلفی هستند که سلول‌های سرطانی برای پنهان شدن به کار می‌گیرند. شناخت دقیق‌تر این فرآیندها می‌تواند به تولید درمان‌های مؤثرتر و شخصی‌سازی‌شده‌تر برای بیماران مبتلا به سرطان کمک کند.
اگرچه سیستم ایمنی بدن توانایی قابل توجهی در مقابله با سلول‌های غیرطبیعی دارد، اما سلول‌های سرطانی با تکامل مداوم، راه‌های تازه‌ای برای فرار پیدا می‌کنند؛ موضوعی که همچنان یکی از محورهای مهم تحقیقات پزشکی در جهان است.
مجله زیبایی و سلامت دکتر آناهیتاکریمی
