بسیاری از افراد تصور می‌کنند رعایت دقیق بهداشت دهان و دندان، شامل مسواک زدن منظم و استفاده از نخ دندان، تنها شرط تضمین سلامت حفره دهان است. با این حال، نتایج مطالعات جدید نشان می‌دهد که فشار روانی و اضطراب می‌توانند به عنوان عوامل زمینه‌ای، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به دندان‌ها وارد کنند. ارتباط میان سلامت روان و دهان و دندان، موضوعی است که در سال‌های اخیر مورد توجه متخصصان قرار گرفته و مشخص شده است که روان مضطرب می‌تواند یکی از دلایل اصلی پوسیدگی دندان‌ها باشد.
تأثیر استرس بر کاهش بزاق و افزایش ریسک پوسیدگی دندان‌ها
دکتر مصطفی محاوری، دندانپزشک، معتقد است استرس به صورت غیرمستقیم مسیر تخریب مینای دندان را هموار می‌کند. یکی از کلیدی‌ترین نقش‌های بزاق در بدن، محافظت از دندان‌ها از طریق خنثی‌سازی اسیدهای مخرب و پاکسازی ذرات غذایی است. زمانی که فرد تحت فشار روانی شدید قرار دارد، ترشح بزاق دچار اختلال شده و دهان به سمت خشکی می‌رود.
در شرایط خشکی دهان، سیستم دفاعی طبیعی دندان‌ها ضعیف شده و سرعت پیشرفت پوسیدگی به طور قابل‌توجهی افزایش می‌یابد. در واقع، حضور مواد غذایی و باکتری‌ها در دهانی که بزاق کافی ندارد، محیطی ایده‌آل برای رشد پوسیدگی ایجاد می‌کند؛ به طوری که سرعت تخریب دندان‌ها می‌تواند در غیاب بزاق کافی، بیش از دو برابر شرایط عادی باشد.
دندان‌قروچه و سایش مینای دندان ناشی از فشارهای روانی
علاوه بر اختلال در ترشح بزاق، «دندان‌قروچه» یا براکسیسم یکی دیگر از نشانه‌های شایع اضطراب است که مستقیماً سلامت ساختاری دندان‌ها را تهدید می‌کند. استرس محیطی باعث می‌شود فرد به صورت ناخودآگاه فک خود را منقبض کرده و دندان‌ها را با فشار زیادی بر روی یکدیگر بساید.
سایش مداوم ناشی از فشارهای روانی، لایه محافظ مینا را نازک کرده و دندان‌ها را نسبت به پوسیدگی و شکستگی آسیب‌پذیرتر می‌کند.
تنفس دهانیِ ناشی از مشکلات مرتبط با استرس یا انسدادهای تنفسی، علاوه بر تغییر در الگوی رشد فک، با ایجاد محیطی خشک، روند پوسیدگی دندان‌ها را تسریع می‌کند.
چرا دندان‌های به ظاهر سالم ناگهان می‌شکنند؟
بسیاری از مراجعین به مطب‌های دندانپزشکی از این موضوع شکایت دارند که با وجود رعایت بهداشت، دندان‌هایشان بدون دلیل مشخصی دچار شکستگی یا لب‌پریدگی شده است. متخصصان بر این باورند که استرس مزمن باعث ایجاد ترک‌های بسیار ریز در ساختار دندان می‌شود که در نگاه اول دیده نمی‌شوند.
این ترک‌های میکروسکوپی در طول زمان و بر اثر فشارهای تکراری (ناشی از دندان‌قروچه یا جویدن غذا) بزرگ‌تر شده و در نهایت، یک لقمه معمولی می‌تواند نقش آخرین ضربه را ایفا کرده و باعث شکستگی کامل دندان شود. بنابراین، مدیریت استرس نه تنها برای سلامت روان، بلکه به عنوان یک راهکار پیشگیرانه در دندانپزشکی، اهمیتی حیاتی در حفظ استحکام دندان‌ها دارد و توصیه می‌شود در صورت وجود علائم تنفس دهانی یا دندان‌قروچه، حتماً توسط متخصصان مربوطه بررسی‌های دقیق صورت گیرد.
