نتایج یک مطالعه جدید و بزرگ در دانمارک نشان می‌دهد که افسردگی صرفاً یک اختلال خلقی نیست، بلکه می‌تواند به عنوان یک پیش‌علامت هشداردهنده برای بیماری‌های تخریب‌کننده عصبی مانند پارکینسون و زوال عقل اجسام لویی عمل کند. این علامت گاهی تا هشت سال پیش از بروز مشکلات حرکتی یا شناختی ظاهر می‌شود.
سالم‌خبر – تحقیقات گسترده دانشمندان دانشگاه آرهوس دانمارک، پرده از رابطه عمیق و زمان‌داری بین افسردگی و دو بیماری عصبی شایع اما پیچیده، یعنی پارکینسون و زوال عقل اجسام لویی (نوعی از زوال عقل) برداشته است. یافته‌ها حاکی از آن است که افسردگی می‌تواند پیش‌علامت پارکینسون و زوال عقل بوده و سال‌ها جلوتر از نمایان شدن علائم کلاسیک این بیماری‌ها خود را نشان دهد.
هشدار هشت سال زودتر؛ افسردگی و تغییرات پنهان مغز
محققان با بررسی پرونده‌های سلامت بیش از ۱۷ هزار بیمار مبتلا به پارکینسون یا زوال عقل اجسام لویی در بازه زمانی ۱۲ ساله (۲۰۰۷ تا ۲۰۱۹) به یافته‌ای مهم دست یافتند. آنچه این مطالعه را متمایز می‌کند، استفاده از گروه‌های کنترل مبتلا به بیماری‌های مزمن دیگر مانند آرتریت روماتوئید، بیماری کلیوی و پوکی استخوان است. این روش به محققان اجازه داد تا ثابت کنند ارتباط افسردگی با این بیماری‌های عصبی، فراتر از غم و اندوه ناشی از ابتلا به یک بیماری مزمن است.
دکتر کریستوفر رود، پزشک-دانشمند بالینی و سرپرست این تیم تحقیقاتی، دریافت که میزان افسردگی در افرادی که بعدها به پارکینسون یا زوال عقل اجسام لویی مبتلا شده‌اند، حدود هشت سال قبل از تشخیص رسمی بیماری عصبی، روندی صعودی پیدا می‌کند. این افزایش حداقل تا پنج سال پس از تشخیص نیز ادامه می‌یابد. به عبارت دیگر، افسردگی در این بیماران نه یک واکنش روانی به بیماری، بلکه بخشی از فرآیند پاتولوژیک اولیه آن است.
زوال عقل اجسام لویی؛ قوی‌ترین ارتباط با افسردگی
این مطالعه نشان داد که ارتباط افسردگی با زوال عقل اجسام لویی حتی قوی‌تر از بیماری پارکینسون است. زوال عقل اجسام لویی که با تجمع توده‌های غیرطبیعی پروتئین (اجسام لویی) در نورون‌ها مشخص می‌شود، تأثیر عمیقی بر خلق‌وخو، حرکت، حافظه و تفکر دارد. محققان معتقدند این ارتباط قوی‌تر می‌تواند ناشی از تأثیر تهاجمی‌تر این بیماری بر نواحی از مغز باشد که مسئول تنظیم خلق‌وخو هستند.
از تشخیص زودهنگام تا درمان مؤثرتر
اهمیت این کشف در آن است که در حال حاضر، هیچ درمان قطعی برای بیماری پارکینسون یا زوال عقل اجسام لویی وجود ندارد. با این حال، شناسایی افسردگی به عنوان پیش‌علامت پارکینسون و زوال عقل می‌تواند دریچه‌ای جدید به سوی تشخیص زودهنگام و مدیریت بهتر بیماری بگشاید. اگر پزشکان و بیماران بدانند که افسردگی در سنین بالا می‌تواند یک زنگ خطر باشد، غربالگری‌های عصبی زودتر انجام شده و مداخلات حمایتی و دارویی به موقع آغاز می‌شود.
نویسندگان این مطالعه در مقاله‌ای که در مجله معتبر General Psychiatry منتشر شده است، تأکید می‌کنند: “ادغام ارزیابی‌های سلامت روان در مراقبت‌های معمول عصبی می‌تواند شروع به موقع درمان ضد افسردگی یا سایر مداخلات مناسب را تسهیل کند.”
مکانیسم احتمالی؛ سیم‌کشی مجدد مغز
اما چرا افسردگی اینقدر زودتر از علائم حرکتی پارکینسون ظاهر می‌شود؟ دانشمندان معتقدند که فرآیند تخریب عصبی سال‌ها قبل از آنکه به حدی برسد که باعث لرزش دست یا اختلال در راه رفتن شود، بر مدارهای عاطفی و تنظیم خلق‌وخوی مغز تأثیر می‌گذارد. به عبارت دیگر، افسردگی می‌تواند پیش‌علامت پارکینسون و زوال عقل باشد زیرا نشان‌دهنده “سیم‌کشی مجدد” یا تغییرات اولیه در نورون‌های مغزی است که زمینه‌ساز بروز این بیماری‌ها در آینده است.
توصیه مهم به افراد مسن
با توجه به اینکه میانگین سن تشخیص این بیماری‌های عصبی در این مطالعه ۷۵ سال بوده است، محققان به افراد مسنی که برای اولین بار در سنین بالا دچار افسردگی می‌شوند، توصیه می‌کنند که حتماً از نظر مراحل اولیه تخریب عصبی مورد ارزیابی قرار گیرند. هرچند این مطالعه رابطه علت و معلولی قطعی را اثبات نمی‌کند و عوامل دیگری مانند مشکلات خواب نیز می‌توانند نقش داشته باشند، اما یافته‌های آن زنگ خطری جدی برای نظام‌های سلامت و متخصصان مغز و اعصاب و روانپزشکی به صدا درآورده است.
