برنج به عنوان یکی از اصلی‌ترین غذاهای مردم ایران، سال‌هاست که در محافل تغذیه‌ای با اتهاماتی مانند چاق‌کنندگی و افزایش قند خون مواجه است. اما یک متخصص طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد می‌گوید: برنج نه دشمن سلامتی است و نه عامل قطعی چاقی؛ آنچه باعث اضافه‌وزن، افزایش قند خون یا آسیب به کبد می‌شود، روش نادرست مصرف برنج است، نه خود این ماده غذایی که بخش جدایی‌ناپذیر سفره ایرانی محسوب می‌شود.
برنج؛ غذایی با طبع معتدل که اثر متفاوت بر افراد دارد
دکتر الهه دلشاد، متخصص طب ایرانی و مکمل دانشگاه علوم پزشکی مشهد، با اشاره به جایگاه ویژه برنج در سفره ایرانی اظهار کرد: برنج به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین غذاهای مردم ایران، اگر بدون توجه به مزاج، زمان مصرف و نوع پخت استفاده شود، می‌تواند موجب افزایش وزن، بالا رفتن قند خون و تشدید کبد چرب شود. با این حال مصرف صحیح برنج آن را به غذایی سالم، مقوی و انرژی‌بخش تبدیل می‌کند.
وی با بیان اینکه در طب ایرانی، برنج طبعی معتدل و در درجه دوم خشک دارد، افزود: برنج به‌صورت «مرکب‌القوی» عمل می‌کند؛ به این معنا که اثر آن در بدن افراد مختلف، بسته به مزاج آن‌ها متفاوت است. احساس گرمی پس از مصرف برنج نشانه مزاج گرم و احساس سردی نشانه مزاج سرد و تر محسوب می‌شود.
کته بپزیم یا آبکش؟ انتخاب بر اساس مزاج
این متخصص طب ایرانی با بیان اینکه نوع پخت برنج نقش مهمی در اثرگذاری آن دارد، گفت: برنج کته گرمی‌بخش‌تر و برنج آبکش سردی‌بخش‌تر است. انتخاب میان این دو روش باید بر اساس مزاج، وضعیت جسمی و بیماری‌های فرد انجام شود. کته برای کودکان در حال رشد، افراد لاغر و برخی بیماری‌ها مناسب‌تر بوده و آبکش برای افراد دارای اضافه‌وزن یا غلبه گرمی توصیه می‌شود.
مصلح‌های برنج؛ از شیر و شکر سرخ تا زیره و زعفران
دانش‌آموخته دانشکده طب ایرانی و مکمل با اشاره به اهمیت استفاده از مصلح‌های برنج، یادآور شد: مصرف زیاد برنج بدون مصلح می‌تواند باعث یبوست شود. استفاده از موادی مانند شیر، شکر سرخ، زیره و زعفران می‌تواند خواص برنج را افزایش و عوارض احتمالی آن را کاهش دهد. همچنین مصرف روزانه برنج به‌طور مداوم توصیه نمی‌شود.
بهترین روش پخت برنج برای حفظ سلامت
این متخصص طب ایرانی، شست‌وشو، خیساندن و روش پخت صحیح را از عوامل کاهش آلودگی‌های برنج عنوان کرد و گفت: بهترین روش پخت برنج، نیم‌جوش کردن است. در این روش، برنج پس از شست‌وشو و خیساندن در آب و نمک، چند دقیقه با آب زیاد جوشانده، آبکش شده و سپس با مقدار کمی آب دم می‌شود. این شیوه ضمن دفع سموم، مواد معدنی مفید را حفظ کرده و لزوجت و غلظت برنج را کاهش می‌دهد؛ به همین دلیل حتی برای افراد مبتلا به کبد چرب نیز مناسب است.
حذف برنج راه‌حل نیست؛ اصلاح روش مصرف، کلید سلامتی
دلشاد در پایان خاطرنشان کرد: حذف برنج راه‌حل کاهش وزن در افراد مختلف نیست؛ اصلاح روش مصرف، نگاه صحیح طب ایرانی به این غذای اصلی سفره ایرانی است. با رعایت نکات ساده‌ای مانند انتخاب روش پخت مناسب، استفاده از مصلح‌ها و توجه به مزاج فردی، می‌توان از خواص بی‌نظیر برنج بهره‌مند شد و در عین حال از عوارض احتمالی آن پیشگیری کرد.
