اگر استاتین مصرف میکنید، این علائم عضلانی را جدی بگیرید
پژوهشگران برای نخستین بار موفق به شناسایی مسیر زیستی دقیق ایجاد درد، ضعف و خستگی عضلانی ناشی از مصرف داروهای استاتین شدهاند. این یافته مهم که در سال ۲۰۲۶ منتشر شده، میتواند راه را برای تولید نسل جدیدی از این داروها با عوارض کمتر، بدون کاهش اثر حیاتی آنها در پیشگیری از بیماریهای قلبی و سکته هموار کند.
به گزارش خبرنگار سلامت ما، استاتینها به عنوان مؤثرترین داروهای کاهشدهنده کلسترول، سالانه جان میلیونها نفر را در سراسر جهان نجات میدهند، اما عوارض عضلانی ناشی از آنها، یکی از دلایل اصلی قطع یا کاهش دوز مصرف توسط بیماران است.
کشف مسیر زیستی عوارض عضلانی استاتینها
بر اساس این پژوهش که در مجله معتبر Cell Reports Medicine منتشر شده، محققان دانشگاه مکمستر کانادا با استفاده از مدلهای آزمایشگاهی، مکانیسم دقیق بروز میوپاتی (آسیب عضلانی) ناشی از استاتین را شناسایی کردهاند. «جاناتان شرتزر»، استاد بیوشیمی این دانشگاه و یکی از نویسندگان این مطالعه، در این باره گفت: «استاتینها با ایجاد یک استرس متابولیک، توانایی سلولهای عضلانی را در استفاده از قند کاهش میدهند. این وضعیت باعث فعال شدن یک پاسخ ایمنی اختصاصی میشود که مستقیماً به سلولهای عضلانی آسیب میزند و منجر به میوپاتی میگردد.»
دو مسیر مجزا؛ کاهش کلسترول و عوارض عضلانی
نکته کلیدی این پژوهش، تفکیک دو مسیر کاملاً مجزای عملکرد استاتینهاست. مسیر اول که تأثیر اصلی دارو محسوب میشود، کاهش کلسترول خون از طریق مهار آنزیمهای کبدی است. مسیر دوم اما به عوارض عضلانی مرتبط است و با حضور یک عامل باکتریایی به نام لیپوپلیساکارید (LPS) در بدن، واکنش ایمنی را تشدید و باعث آسیب به سلولهای عضلانی میشود.
آمار عوارض عضلانی؛ از درد تا نارسایی کلیه
بر اساس مطالعات پیشین، بین ۱۰ تا ۲۵ درصد از افرادی که از استاتینها استفاده میکنند، درجاتی از عوارض عضلانی از جمله درد، ضعف و کاهش تحمل فعالیت بدنی را تجربه میکنند. اگرچه این علائم اغلب خفیف هستند، اما گاهی اوقات میتوانند جدی و ناتوانکننده باشند. عارضه نادر اما بسیار خطرناک رابدومیولیز (تخریب گسترده عضلات) تنها در حدود ۲ تا ۳ نفر از هر ۱۰۰ هزار مصرفکننده رخ میدهد، اما میتواند به نارسایی کلیه و حتی مرگ منجر شود.
چرا تشخیص زودهنگام علائم حیاتی است؟
یکی از نگرانیهای جدی پزشکان این است که بیماران به دلیل درد عضلانی، مصرف استاتین را کاهش یا قطع کنند. بر اساس بررسیها، افرادی که کمتر از ۸۰ درصد دوز تجویزی را مصرف میکنند، ۱۵ درصد بیشتر در معرض سکته قلبی، سکته مغزی و سایر حوادث قلبی-عروقی قرار دارند.
علائم هشداردهندهای که نباید نادیده گرفته شوند:
- درد، حساسیت یا ضعف عضلانی مداوم
- خستگی غیرعادی و کاهش توانایی در انجام فعالیتهای روزمره
- ادرار تیره یا قهوهای رنگ (نشانه رابدومیولیز)
- زردی پوست یا سفیدی چشمها
- تورم اطراف چشمها
چشمانداز آینده؛ تولید استاتینهای بدون عارضه
به گفته پژوهشگران، هدف نهایی این تحقیقات، توسعه روشهایی برای مهار مسیر ایجاد عوارض عضلانی است، بدون آنکه اثر حیاتی استاتینها در کاهش کلسترول و پیشگیری از بیماریهای قلبی تحت تأثیر قرار گیرد. شناسایی این مسیر زیستی، امیدواریها برای تولید نسل جدیدی از استاتینها را افزایش داده است.
نکته مهم: متخصصان تأکید میکنند که بیماران بدون مشورت با پزشک، هرگز نباید مصرف استاتین را قطع کنند، زیرا این داروها نقش حیاتی در پیشگیری از حملات قلبی و سکتههای مغزی دارند. در صورت بروز علائم عضلانی، پزشک میتواند با تغییر دوز یا تجویز نوع دیگری از استاتین، به کاهش عوارض کمک کند.
مجله زیبایی و سلامت دکتر آناهیتاکریمی
About the Author
