تجهیزات پزشکی
بازار صادرات تجهیزات پزشکی و اقلام سلامت‌محور ایران در سال‌های اخیر بیش از گذشته مورد توجه تولیدکنندگان و شرکت‌های بازرگانی قرار گرفته است. نزدیکی جغرافیایی، نیاز بازار کشورهای منطقه و توسعه توان تولید داخلی باعث شده بخشی از محصولات پزشکی و بهداشتی ایران راهی بازارهای خارجی شود. در میان این بازارها، عراق همچنان یکی از مقصدهای مهم محصولات سلامت‌محور ایرانی محسوب می‌شود و در کنار آن، کشورهایی مانند تاجیکستان و کویت نیز در فهرست بازارهای مورد توجه صادرکنندگان قرار دارند.
بررسی روند ارسال محموله‌های تجهیزات و اقلام پزشکی نشان می‌دهد میزان ارسال این کالاها به عراق ۸ درصد، به تاجیکستان ۲ درصد و به کویت ۱ درصد افزایش داشته است. این ارقام بیانگر روند ثبت و جابه‌جایی محموله‌های مورد بررسی هستند و لزوماً به معنای رشد همین میزان در آمار رسمی کل صادرات کشور نیستند.
اهمیت این بازارها زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم صادرات رسمی دارو و تجهیزات پزشکی ایران در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۷۲ میلیون دلار گزارش شده است. از این رقم، حدود ۳۴ میلیون دلار به عراق اختصاص داشته که معادل نزدیک به یک‌پنجم صادرات این حوزه بوده است.
عراق همچنان مهم‌ترین مقصد منطقه‌ای تجهیزات پزشکی ایران
در میان سه مقصد مورد بررسی، عراق بیشترین رشد ارسال را داشته است. میزان ارسال اقلام و تجهیزات پزشکی ایران به این کشور ۸ درصد افزایش یافته و این روند با جایگاه عراق در تجارت محصولات سلامت‌محور ایران همخوانی دارد.
بر اساس آمار منتشرشده درباره صادرات سال ۱۴۰۴، حدود ۳۴ میلیون دلار از مجموع صادرات ۱۷۲ میلیون دلاری دارو و تجهیزات پزشکی ایران به عراق اختصاص داشته است. به این ترتیب عراق با سهمی در حدود ۲۰ درصد، یکی از مهم‌ترین بازارهای صادراتی این حوزه محسوب می‌شود.
مزیت عراق برای صادرکنندگان ایرانی فقط به اندازه بازار محدود نمی‌شود. نزدیکی جغرافیایی، امکان استفاده از مسیرهای زمینی و وجود ارتباطات تجاری گسترده میان دو کشور، حمل تجهیزات پزشکی را نیز نسبت به بسیاری از مقصدهای دورتر ساده‌تر می‌کند.
البته تجهیزات پزشکی برخلاف کالاهای عمومی را نمی‌توان صرفاً با بسته‌بندی و ارسال به مقصد صادر کرد. نوع کالا، وضعیت مجوزها، مشخصات تولیدکننده، اسناد تجاری و الزامات کشور مقصد باید پیش از ارسال مشخص شود. برای ارسال بار و کالا به عراق می بایست از خدمات تخصصی باربری استفاده کنید.
افزایش ۲ درصدی ارسال تجهیزات پزشکی به تاجیکستان
تاجیکستان نیز یکی دیگر از بازارهایی است که در سال‌های اخیر مورد توجه شرکت‌های ایرانی فعال در حوزه سلامت قرار گرفته است. میزان ارسال اقلام و تجهیزات پزشکی به این کشور در روند مورد بررسی ۲ درصد افزایش داشته است.
پیش از این نیز وزارت بهداشت ایران بر ظرفیت توسعه صادرات تجهیزات پزشکی و دارو به تاجیکستان تأکید کرده بود و همکاری‌های دو کشور در حوزه سلامت، دارو و تجهیزات پزشکی دنبال شده است.
تاجیکستان از نظر جغرافیایی فاصله بیشتری با ایران نسبت به عراق دارد و همین موضوع باعث می‌شود انتخاب روش حمل برای محموله‌های پزشکی اهمیت بیشتری پیدا کند. بسته به وزن، حجم، ارزش و حساسیت کالا، ممکن است حمل هوایی یا ترکیبی از مسیرهای زمینی و هوایی مورد استفاده قرار گیرد.
در مورد تجهیزات حساس، تنها سرعت حمل مطرح نیست؛ شرایط نگهداری و انتقال کالا نیز باید از ابتدا در برنامه حمل لحاظ شود. برای ارسال بار از ایران به تاجیکستان باید با شرکت های معتبر همکاری کرد.
کویت؛ رشد یک درصدی ارسال اقلام پزشکی
در کویت نیز میزان ارسال اقلام و تجهیزات پزشکی در روند مورد بررسی یک درصد افزایش داشته است. اگرچه این رشد نسبت به عراق و تاجیکستان کمتر است، اما حضور محصولات سلامت‌محور ایرانی در بازار کویت از نظر تنوع بازارهای صادراتی اهمیت دارد.
کویت دارای نظام سلامت توسعه‌یافته و بازار وارداتی قابل توجهی برای محصولات پزشکی و دارویی است و تجهیزات پزشکی نیز در میان گروه‌های کالایی دارای ظرفیت صادرات به این کشور قرار می‌گیرند.
از نظر لجستیکی نیز کویت به دلیل موقعیت جغرافیایی خود در خلیج فارس، یکی از مقصدهایی است که امکان برنامه‌ریزی برای حمل دریایی و مسیرهای زمینی منطقه‌ای برای آن وجود دارد. مسیر زمینی ایران به کویت نیز از طریق خاک عراق و در چارچوب کارنه تیر امکان‌پذیر شده است.
باربری از ایران به کویت یک فرایند تخصصی و نیازمند تجربه است . با متخصصین این امر در تماس باشید.
چرا ارسال تجهیزات پزشکی با کالاهای عادی متفاوت است؟
یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های تجهیزات پزشکی با کالاهای معمولی، وجود الزامات نظارتی و فنی است.
بر اساس آیین‌نامه فعالیت در حوزه تجهیزات پزشکی، تجهیزات پزشکی صادراتی باید دارای پروانه صادرات مطابق دستورالعمل‌های ابلاغی اداره کل تجهیزات پزشکی باشند و آمار صادرات آنها نیز باید در چارچوب مقررات مربوط ثبت شود.
به همین دلیل، صادرکننده پیش از تحویل کالا به شرکت حمل باید وضعیت قانونی محصول و اسناد مربوط به آن را بررسی کند. وجود مجوزها و مستندات لازم، مشخص بودن تولیدکننده و محصول و رعایت مقررات کشور مقصد از موضوعات مهم در فرآیند صادرات تجهیزات پزشکی است. منابع تخصصی حوزه صادرات تجهیزات پزشکی نیز به الزاماتی مانند مجوز ساخت، پروانه ساخت، ثبت صادرکننده و رعایت مقررات کشور مقصد اشاره کرده‌اند.
در واقع، شرکت حمل‌ونقل مسئول تأمین مجوزهای تخصصی کالا نیست؛ بلکه این موضوع باید پیش از آغاز حمل توسط صادرکننده و سایر طرف‌های تجاری مشخص شود.
چه کالاهایی در گروه تجهیزات پزشکی قرار می‌گیرند؟
«تجهیزات پزشکی» عنوان بسیار گسترده‌ای است و فقط دستگاه‌های بزرگ بیمارستانی را شامل نمی‌شود. تجهیزات تشخیصی، برخی تجهیزات آزمایشگاهی، دستگاه‌های مورد استفاده در مراکز درمانی، تجهیزات دندانپزشکی، برخی ملزومات مصرفی پزشکی و تجهیزات تخصصی درمانی می‌توانند در این زنجیره قرار بگیرند.
تفاوت این کالاها از نظر وزن، ارزش، حساسیت و شرایط نگهداری باعث می‌شود یک روش حمل واحد برای همه آنها مناسب نباشد.
برای مثال، حمل یک دستگاه پزشکی بزرگ با حمل یک محموله کوچک از تجهیزات تشخیصی یا اقلام مصرفی پزشکی شرایط کاملاً متفاوتی دارد. در محموله‌های بزرگ، وزن و ابعاد و در محموله‌های حساس‌تر، شرایط بسته‌بندی، ایمنی و سرعت انتقال اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
بسته‌بندی تجهیزات پزشکی؛ یکی از حساس‌ترین مراحل حمل
بسته‌بندی در حمل تجهیزات پزشکی فقط برای جلوگیری از آسیب ظاهری به کالا انجام نمی‌شود. برخی تجهیزات دارای قطعات حساس، نمایشگر، سنسور، اجزای الکترونیکی یا قطعات دقیق هستند که در برابر ضربه و رطوبت آسیب‌پذیرند.
به همین دلیل بسته‌بندی باید متناسب با نوع کالا، مسیر حمل و روش جابه‌جایی انتخاب شود. در محموله‌های بزرگ ممکن است استفاده از بسته‌بندی صنعتی و محافظ‌های ویژه ضرورت پیدا کند، در حالی که تجهیزات کوچک‌تر می‌توانند به بسته‌بندی چندلایه و مقاوم در برابر ضربه نیاز داشته باشند.
در صورتی که کالا شرایط دمایی یا محیطی خاصی داشته باشد، موضوع حمل با شرایط کنترل‌شده نیز مطرح می‌شود و نمی‌توان آن را مانند یک کالای معمولی در هر شرایطی جابه‌جا کرد.
حمل زمینی، هوایی یا دریایی؛ کدام روش مناسب‌تر است؟
انتخاب روش حمل برای تجهیزات پزشکی به چند عامل اصلی بستگی دارد: نوع کالا، وزن و حجم، ارزش محموله، فوریت تحویل، شرایط نگهداری و مقررات کشور مقصد.
برای محموله‌های سنگین و حجیم، حمل زمینی یا دریایی می‌تواند از نظر هزینه مناسب‌تر باشد. برای کالاهای ارزشمند یا محموله‌هایی که باید در مدت کوتاه به مقصد برسند، حمل هوایی می‌تواند گزینه مناسب‌تری باشد.
در مسیر عراق، نزدیکی دو کشور و وجود مرزهای زمینی متعدد، حمل جاده‌ای را به یکی از گزینه‌های مهم تبدیل کرده است. در مسیر تاجیکستان نیز با توجه به فاصله بیشتر، برنامه‌ریزی مسیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. برای کویت نیز بسته به نوع محموله، مسیرهای زمینی و دریایی قابل بررسی هستند.
در تمام این موارد، انتخاب روش حمل باید پس از مشخص شدن شرایط قانونی و فنی کالا انجام شود، نه اینکه ابتدا کالا ارسال شود و سپس درباره الزامات آن تصمیم‌گیری شود.
صادرات تجهیزات پزشکی ایران چه ظرفیتی دارد؟
بررسی آمارهای موجود نشان می‌دهد ظرفیت صادرات تجهیزات پزشکی ایران همچنان قابل توجه است. برخی گزارش‌های تخصصی با استناد به آمارهای سال‌های گذشته، صادرات تجهیزات پزشکی ایران را حدود ۳۰ میلیون دلار در سال ۱۴۰۰ و مقصد صادرات را بیش از ۶۰ کشور اعلام کرده‌اند.
از طرف دیگر، آمار جدیدتر مربوط به مجموع دارو و تجهیزات پزشکی نشان می‌دهد ارزش صادرات این حوزه در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱۷۲ میلیون دلار رسیده است. این تفاوت اعداد تا حدی به تفاوت گروه‌های کالایی و بازه آماری مربوط می‌شود و نباید آنها را معادل یکدیگر دانست.
آنچه از این آمار می‌توان برداشت کرد این است که بازارهای منطقه‌ای همچنان ظرفیت قابل توجهی برای تولیدکنندگان ایرانی دارند و عراق در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد.
یک نکته مهم برای صادرکنندگان
افزایش ارسال تجهیزات پزشکی به کشورهای مختلف، به معنای ساده بودن فرآیند صادرات نیست. در این حوزه، انتخاب شرکت حمل باید بعد از مشخص شدن الزامات قانونی کالا انجام شود.
پیش از ارسال، صادرکننده باید مشخصات دقیق محصول، وضعیت مجوزها، اسناد تجاری، شرایط بسته‌بندی، محدودیت‌های حمل و الزامات کشور مقصد را بررسی کند. این موضوع به‌خصوص برای کالاهایی که دارای باتری، مواد شیمیایی، مواد استریل، مواد مصرفی یا شرایط خاص نگهداری هستند اهمیت بیشتری دارد.
در برخی موارد نیز مقررات کشور مقصد می‌تواند علاوه بر مقررات ایران، الزامات جداگانه‌ای برای ثبت، ورود و عرضه محصول تعیین کند. بنابراین داشتن مجوز صادرات از ایران لزوماً به معنی مجاز بودن خودکار کالا برای عرضه در کشور مقصد نیست.
عراق، تاجیکستان و کویت؛ سه بازار با شرایط متفاوت
روند ارسال اخیر نشان می‌دهد بازارهای عراق، تاجیکستان و کویت هر سه برای محصولات سلامت‌محور ایران مورد توجه هستند، اما شرایط آنها یکسان نیست.
عراق با رشد ۸ درصدی ارسال و سهم حدود ۲۰ درصدی از صادرات ۱۴۰۴ دارو و تجهیزات پزشکی، مهم‌ترین بازار این گزارش است. تاجیکستان با رشد ۲ درصدی در ارسال، بازاری با ظرفیت توسعه در آسیای مرکزی محسوب می‌شود و کویت نیز با رشد ۱ درصدی، در میان بازارهای خلیج فارس مورد توجه قرار گرفته است.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد استراتژی صادرات تجهیزات پزشکی را نمی‌توان برای همه کشورها یکسان در نظر گرفت. مسیر حمل، اسناد، مجوزها، نوع کالا و مقررات مقصد باید برای هر بازار به‌صورت جداگانه بررسی شود.
جمع‌بندی
روند ارسال اقلام و تجهیزات پزشکی ایران به بازارهای خارجی همچنان ادامه دارد و در میان مقاصد منطقه‌ای، عراق، تاجیکستان و کویت از بازارهای مورد توجه صادرکنندگان هستند. میزان ارسال تجهیزات پزشکی در آمار مورد بررسی به عراق ۸ درصد، به تاجیکستان ۲ درصد و به کویت ۱ درصد افزایش داشته است.
در کنار این رشد، آمار صادرات دارو و تجهیزات پزشکی ایران در سال ۱۴۰۴ نیز حدود ۱۷۲ میلیون دلار گزارش شده که سهم عراق از آن حدود ۳۴ میلیون دلار بوده است.
با این حال، تجهیزات پزشکی برخلاف بسیاری از کالاهای تجاری، مشمول الزامات نظارتی و فنی هستند و صادرات آنها نیازمند توجه هم‌زمان به مجوزهای داخلی، مقررات کشور مقصد، بسته‌بندی، شرایط حمل و اسناد کالا است. بنابراین در این نوع محموله‌ها، انتخاب مسیر و شرکت حمل تنها یکی از مراحل فرآیند صادرات محسوب می‌شود و بررسی وضعیت قانونی کالا باید پیش از آغاز حمل انجام شود.
About the Author
2 thoughts on “افزایش ارسال تجهیزات پزشکی ایران به عراق، تاجیکستان و کویت؛ صادرات اقلام سلامت‌محور با الزامات ویژه”