بسیاری از افراد تصور میکنند با تغییر فصل و کاهش دمای هوا یا ابری شدن آسمان، نیاز به محافظت از پوست در برابر خورشید از بین میرود. این باور غلط باعث میشود تا بسیاری از افراد در روتین پوستی خود استفاده از ضدآفتاب را حذف کنند؛ غافل از اینکه پرتوهای زیانبار فرابنفش حتی در سردترین روزهای سال نیز در کمین سلامت پوست هستند.

تداوم تابش اشعههای فرابنفش در هوای ابری
دکتر امیرهوشنگ احسانی، متخصص پوست و مو و دبیر بورد تخصصی پوست کشور، در این باره میگوید: «پرتو فرابنفش (UV) هم در هوای آفتابی و هم در هوای ابری به سطح زمین میرسد و از این نظر تفاوتی وجود ندارد. هدف اصلی از مصرف ضدآفتاب، کاهش تماس مستقیم این پرتوها با پوست است تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری شود.»
نکته حائز اهمیت این است که ابرها مانع صددرصدی عبور پرتوهای خورشیدی نیستند. بر اساس دادههای آکادمی پوست آمریکا، حتی در روزهای کاملاً ابری نیز تا ۸۰ درصد پرتوهای مضر فرابنفش از ابرها عبور کرده و به سطح زمین میرسند. بنابراین، کاهش نور و گرمای خورشید در فصلهای سرد، دلیلی بر نبود اشعههای مخرب نیست.
وضعیت شیوع سرطان پوست در ایران
پرتوهای خورشیدی به دو دسته اصلی تقسیم میشوند:
پرتوهای UVB که عامل اصلی آفتابسوختگیهای حاد هستند.
پرتوهای UVA که با نفوذ به لایههای عمقی پوست، زمینهساز پیری زودرس، ایجاد لک و افزایش خطر ابتلا به سرطان پوست میشوند.
ایران اگرچه در رتبههای نخست جهانی قرار ندارد، اما متأسفانه در زمره کشورهایی با شیوع بالای سرطان پوست شناخته میشود. متخصصان معتقدند مواجهه طولانیمدت و محافظتنشده با نور خورشید در طول سالیان متمادی، عامل اصلی افزایش آمار ابتلا به این بیماری است. تغییر اقلیم و شرایط جوی نباید باعث شود که شهروندان از حفاظت در برابر اشعه ماورا بنفش غافل شوند.
راهکارهای عملی برای محافظت از سلامت پوست
برای اطمینان از سلامت پوست در فصول سرد، توجه به شاخص UV (UV Index) بسیار کاربردیتر از قضاوت چشمی وضعیت آسمان است. شاخص فرابنفش شدت تابش پرتوها را نشان میدهد و کارشناسان توصیه میکنند از عدد ۳ به بالا، استفاده از محافظهای پوستی الزامی است.
برای داشتن روتین پوستی مناسب در فصل پاییز و زمستان، رعایت نکات زیر توصیه میشود:
ملاک قرار دادن شاخص جهانی UV در اپلیکیشنهای هواشناسی برای تعیین میزان نیاز به محافظت پوستی.
استفاده روزانه از ضدآفتاب با طیف گسترده (Broad Spectrum) که علاوه بر فصول گرم، در طول پاییز و زمستان نیز تداوم داشته باشد.
در نهایت، تداوم در استفاده از کرمهای ضدآفتاب، صرفنظر از دمای هوا و وضعیت ابرها، یکی از موثرترین و سادهترین روشها برای کاهش ریسک ابتلا به سرطان پوست و حفظ جوانی و سلامت بافت پوست در بلندمدت است.
مجله زیبایی و سلامت دکتر آناهیتا کریمی