مکمل‌های کلاژن به یکی از محبوب‌ترین محصولات صنعت سلامت تبدیل شده‌اند و ادعا می‌شود که می‌توانند به داشتن پوستی نرم‌تر، مفاصلی سالم‌تر و عضلاتی قوی‌تر کمک کنند. با این حال، بررسی جدیدی که یافته‌های ۱۱۳ کارآزمایی بالینی را گردآوری کرده، نشان می‌دهد که اگرچه کلاژن ممکن است در برخی موارد مفید باشد، اما کیفیت بسیاری از تحقیقات موجود پایین است و هنوز نمی‌توان با اطمینان کامل از تأثیر آنها سخن گفت.
فواید مکمل‌های کلاژن؛ بهبود نسبی پوست، مفاصل و عضلات
این بررسی که توسط پژوهشگران دانشگاه آنگلیا راسکین در بریتانیا انجام شده و نتایج آن در نشریه Aesthetic Surgery Journal Open Forum منتشر شده است، نشان می‌دهد که مکمل‌های کلاژن با بهبود نسبی در سلامت عضلات و کاهش درد در افراد مبتلا به آرتروز همراه هستند. همچنین بهبودهایی در کشسانی و آبرسانی پوست دیده شد که به‌تدریج ظاهر می‌شوند و نشان می‌دهند مصرف منظم و طولانی‌مدت مهم‌تر از مصرف کوتاه‌مدت است. با این حال، نتایج مربوط به کشسانی و آبرسانی پوست بر اساس زمان انجام مطالعات متفاوت بود و تصویر کلی نسبتاً مثبت، اما نه چندان چشمگیر، ارزیابی شد.
کیفیت پایین تحقیقات؛ هشدار درباره نتایج قطعی
یکی از مهم‌ترین یافته‌های این بررسی، کیفیت پایین تحقیقات موجود است. از ۱۶ مرور انجام‌شده، ۱۵ مورد از کیفیت پایین یا بسیار پایینی برخوردار بودند که عمدتاً به مشکلات روش‌شناختی مانند عدم ثبت پیش‌بینی‌شده و گزارش‌دهی ضعیف برمی‌گردد. بسیاری از کارآزمایی‌ها نیز کوتاه‌مدت و با تعداد محدودی شرکت‌کننده بودند که این موضوع، امکان تعمیم نتایج را با چالش مواجه می‌کند. پژوهشگران تأکید دارند که برای پاسخ قطعی به این سوال که آیا مکمل‌های کلاژن واقعاً مؤثرند، به مطالعات دقیق‌تر و استانداردتری نیاز است که بتواند اثرات واقعی این مکمل‌ها را از عوامل مداخله‌گر جدا کند.
همه کلاژن‌ها یکسان نیستند؛ تنوع منابع و تأثیر آن بر نتیجه
مکمل‌های کلاژن بسیار متنوع هستند و از منابع مختلفی تهیه می‌شوند. برخی از حیوانات (گاو، خوک و مرغ) و برخی از منابع دریایی (ماهی، چتر دریایی و صدف) تأمین می‌شوند و حتی جایگزین‌های کاملاً گیاهی (وگان) نیز وجود دارند. کلاژن موجود در غذاهای کامل ممکن است به آسانی کلاژن‌های شکسته‌شده (هیدرولیز شده) که در مکمل‌ها استفاده می‌شوند، جذب نشود. این شکل‌ها به زنجیره‌های کوتاه‌تری تجزیه می‌شوند که راحت‌تر وارد جریان خون شده و به بافت‌های هدف می‌رسند. تفاوت‌های فردی مانند قرار گرفتن در معرض آفتاب، سیگار کشیدن، کیفیت خواب، محیط و سطح هورمون‌ها همگی بر پیری پوست و واکنش به مکمل‌ها تأثیر می‌گذارند که نشان می‌دهد تأثیر مکمل‌های کلاژن نمی‌تواند برای همه افراد یکسان باشد.
نتیجه‌گیری؛ مکمل‌های کلاژن بی‌اثر نیستند، اما جای تحقیق باقی است
به طور کلی، این بررسی نشان می‌دهد که مکمل‌های کلاژن فقط قرص‌های بی‌اثر و گران‌قیمت نیستند و به نظر می‌رسد فواید واقعی، هرچند نه چندان زیاد، به‌ویژه در آبرسانی پوست، کاهش درد مفاصل و تقویت عضلات وجود دارد. با این حال، هنوز شکاف‌های بزرگی در تحقیقات وجود دارد و پژوهشگران معتقدند برای اینکه بدانیم دقیقاً چه چیزی باعث این فواید می‌شود و چه افرادی بیشتر از آن سود می‌برند، به مطالعات دقیق‌تر و استانداردتری نیاز است که بتواند پاسخ قطعی‌تری به این سوال ارائه دهد که آیا مکمل‌های کلاژن واقعاً مؤثرند یا خیر. در حال حاضر، بهترین توصیه این است که افراد پیش از مصرف مکمل‌های کلاژن با پزشک خود مشورت کنند و با دیدگاهی واقع‌بینانه به فواید احتمالی آنها نگاه کنند.
مجله زیبایی و سلامت دکترآناهیتاکریمی
